Beş sene sonra yapacaklarım listesinin başındaki ilk konu:  Prestijli akademik bir dergide yazımın çıkmasıydı! Mobil ve internet dünyasındaki bilgimi paylaşmak ve bunun onayını almak, sektörde iz bırakmak istiyordum.

Kaan, kendisine prestijli akademik bir dergide yer almasını istediği bir konu belirlemiş; fakat bunu yazabilmek için aynı zamanda pratisyene ihtiyacı olduğu için araştırmaya başlamış; bu sayede yollarımız kesişti. ( Değerli büyüklerime, beni önerdikleri için tekrar teşekkür ediyorum.)

Böylece planlarım beş sene önceye alındı ve çalışmalara başladık. :)

Kaan Varnalı:   Bilgisayar mühendisliği lisans + MBA, farklı sektörlerde çalışma + BÜ Pazarlama doktorasında 3. sene -- Boğaziçi Üniversitesi'nde akademisyen internet yatırımları, sanal topluluklar, internet pazarlama & tüketici davranışları konusunda bilgili.

Kaan'la keyifli bir sohbet gerçekleştirdik ve akademik dünyada yer almanız için tiyoları aldım!

NBS: Uluslararası bir dergide yayın yapmak istiyorum!! Bu iş nasıl olacak anlatır mısın?

Kaan Varnalı: İki çeşit yayın yapmak mümkün. Birincisi tamamen kar amacıyla yayınlanan herhangi bir sektör veya magazin dergisinde yazı yazabilirsin. Böyle bir yayın için yazını yazıp editöre beğendirmen yeterli olur. Ama biz bugün uluslararası bilimsel hakemli dergilerde yayın yapmaktan bahsedeceğiz. İşte bu o kadar kolay değil. 

Bu konulara çok uzağım. Hakemli dergi ne demektir, bu dergide nasıl yayın yapılır? Bu dergiler ne işe yarar anlatır mısın?

Bilimsel hakemli dergi, gönderilen her makalenin, bahsi geçen konu üzerinde uzman bir hakem komitesi tarafından değerlendirilerek içeriğe alındığı dergilerdir. Hakemler genelde bağımsız ve kimlikleri gizli akademisyenlerdir ve hiçbir kar kaygısı gütmeden makaleleri değerlendirmeye alırlar. Makaleler uygulanan metodolojinin yeterliliğinden, okunabilirliğe, orijinallikten, kapsamına kadar birçok yönü ele alınarak değerlendirilirler. Derginin editörü hakemlerin görüşleri doğrultusunda yazardan düzeltme isteyebilir veya makaleyi reddedebilir. Bu süreç genelde aylar, bazen yıllar sürer. Dolayısıyla böyle bir yayın gerçekleştirmek için hem uzmanları memnun edecek kadar etkili bir makale ortaya çıkarabilmek, hem de son derece azimli ve sabırlı olmak gerekir.  

Ne işe yarar sorusuna gelince; bu dergilerin en büyük amacı evrensel bilgi birikiminin oluşturulmasıdır. Hakem süreci çok etkili bir filtredir ve bilgi kirliliğine engel olur. Bu dergiler, katma değeri yüksek olan bulgu ve fikirlerin dünyanın dört bir yanına ulaşmasını sağlarlar. Üretilen kaliteli bilginin paylaşılmasını sağladıkları gibi kimin neyle uğraştığının bilinmesini de sağlarlar. Böylece uluslararası düzeyde uzmanları belirler ve işbirliğini kolaylaştırırlar.  

Peki hangi dergide yayın yapacağımıza nasıl karar vereceğiz? Bu dergileri birbirinden ayıran özellikler neler?

Öncelikle, her dergi belli bir alanda yayın yapar. Mesela, bazı dergiler sadece pazarlama alanında, bazıları finans, bazıları insan kaynakları konusunda yayın yapar. Ben size bilgili olduğum pazarlama konusunda yayın yapan dergilerden bahsedebilirim.

Pazarlama alanında dünyanın en prestijli ve önemli ilk dört dergisi tartışmasız olarak sırasıyla Journal of Marketing, Journal of Marketing Research, Journal of Consumer Research ve Marketing Science'dır. Bunları Journal of the Academy of Marketing Science, Harward Business Review, Journal of Retailing, Management Science, International Journal of Research in Marketing, ve Journal of Consumer Pyschology takip eder. Pazarlama dergilerinin sıralanması ile ilgili çok güncel bir makaleyi linkten bulabilirsiniz. 

Her disiplinin alt kolları vardır. Bazı dergiler sadece belirli dar bir alana odaklı yayın yaparak, o alandaki bilgi birikiminin oluşmasını ve okuyucuların o alanda uzmanlaşmasını sağlarlar. Bunun birçok örneği var ama biz ikimizin ortak ilgi alanı olan e-ticaret ve mobil pazarlama konuları üzerinde konuşalım. 

Dot.com firmalarının yükselişi ile paralel olarak internet ve internetin etkileri üzerindeki ilgide patlama yaşandı. Bu alanda çalışan kişiler, pazarlama teorilerinin ve tüketici davranışlarını inceleyen modellerin internet teknolojilerinin sunduğu yenilikler doğrultusunda nasıl etkileneceğini araştırmaya başladılar. İnternetin pazarlama evreninde kökten bir değişime neden olacağı düşüncesi moda oldu. Ancak bütün araştırmaların sonunda klasik psikoloji tabanlı davranış modellerinin yeni evrendeki tüketici davranışlarını açıklamakta çok da yetersiz olmadıkları ortaya çıktı. Bu araştırmalar sonucunda "Internet Marketing", kendi kuram ve modellerine sahip pazarlamanın bir alt disiplini haline geldi. Bu alandaki çalışmalar pazarlama stratejilerinin yeni teknolojilere adapte edilebilmesi, çok kanallı (multi-channel marketing) pazarlama stratejilerinin geliştirilmesi, yeni teknolojilerin müşteriler tarafından  benimsenmesi ve online tüketici davranışları üzerinde yoğunlaşıyor.  

Bu ilgi patlaması döneminde sadece elektronik ticaret üzerine yayın yapan çeşitli dergiler ortaya çıktı. Bu dergilerin en prestijli ve önemli olanları Intenational Journal of Electronic Commerce ve Electronic Commerce Research and Applications. Bu alanda yayın yapan diğer önemli dergiler: Electronic Commerce Research, Journal of Electronic Commerce in Organizations, Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, Electronic Markets, International Journal of Internet Marketing and Advertising, Internet Research, Internet Commerce, International Journal of Internet and Enterprise Management, Journal of Internet Law, Journal of Internet Banking and Commerce, E-Service Journal. 

Son dönemde mobil teknolojilerin pazarlama üzerindeki etkileri üzerinde yoğunlaşan bir grup akademisyen ve uzman bu alanı da pazarlamanın bir alt disiplini haline getirdiler. Bu alanda yayın yapan dergilerin başlıcaları: International Journal of Mobile Commications, International Journal of Mobile Marketing ve Mobile Networks and Applications.  

Fakat hedeflenebilecek dergiler sadece bunlarla sınırlı değil, elektronik ve mobil iş modelleri hakkındaki makaleler bir çok dergide kendilerine yer bulabiliyor. Bu dergiler arasında güncel olarak bu konulara ilgi gösterenler: Journal of Targeting, Measurement and Analysis for Marketing, MIT Sloan Management Review, Decision Support Systems, Journal of Interactive Marketing, Journal of Database Marketing & Customer Strategy Management, Technovation, Journal of Advertising Research, Journal of Database Marketing, The Journal of Business Strategy, Journal of Business Research, International Journal of Advertising. 

Bir sürü dergi saydın. Hangisini seçeceğimizi nasıl bileceğiz?

Journal seciminde en önemli kriterler etki faktörü (impact factor) ve indeksleme (abstracting and indexing). Etki faktörü atıf sayısı baz alınarak hesaplanıyor. Bir dergide yayınlanan makaleler, uluslararası alanda atıf alıyorsa değerlidir; o zaman dergi de değerli hale gelir. Sadece ulaşılınabilen makaleler atıf alabilir. Dolayısı ile derginin dağıtımı, ulaştığı okuyucu sayısı, uluslararası indeksler tarafından taranıp taranmadığı ve online elde edilebilirligi önemlidir. Yani kısaca dergi seçimindeki kriter şudur: makalenin basılması durumunda yayınımızdan kaç kişi haberdar oluyor ve ne kadar ciddiye alınıyor.  

Sosyal bilimler alanında en önemli ve ses getiren indeks SSCI (Social Science Citation Index)'dır. SSCI, merkezi NewYork'ta bulunan Thomson Scientific'in kullandığı bir indekstir. Thomson Scientific düzenli olarak binlerce bilimsel dergiyi tarayarak, içeriğini Web of Science üzerinden okuyuculara ulaştırır. Web of Science 90 ülkede 20 milyon kişiye tarafından kullanılan kapsamlı bir araştırma platformudur. Bu indexteki dergilerin her sayısı için yüzlerce, bazen bin küsür makale değerlendirmeye alınır. (SSCI tarafından indekslenen dergilerin listesi) Bu indeksteki dergiler literatürün temelini oluşturur ve önemli makalelerin büyük çoğunluğu bu dergilerde yayınlanır. Bu indeksteki dergiler oldukça seçicidir ve dolayısıyla çok popüler ve prestijlidir. 

Bizim alanımızda yayın yapma ihtimali yüksek olan dergileri daha önce belirttim. SSCI da e-ticaret, internet ve mobil pazarlama konularına adanmış sadece 2 adet dergi var: International Journal of Electronic Commerce, ve Electronic Commerce Research and Applications. Diğerlerinin SSCI da olmaması yarın olmayacakları anlamına gelmez. Dolayısıyla o dergilerde yayın yapmanın önemsiz olduğu sonucuna sakın varmayın. Siz yine de daha yüksek etki için daha eski ve daha çok arama motoru tarafından indekslenen dergileri seçmeye bakın. 

Yayın yapmamız veya yapmak isteyenlere yardım etmemiz gerektiğini söyledin. Neden anlatır mısın? 

Bu soruyu podcast olarak buradan dinleyebilirsiniz

Hakemli, iyi bir dergide bir makalenin yayınlanması aslında yazarın o alandaki uzmanlığının bir sertifikası anlamına geliyor. Neden? Çünkü böyle bir yayın, yazarın sunduğu bilgilerin, o alandaki uzmanlar tarafından bilime katkı yapacak kadar değerli bulunduğunu gösteriyor. Üstelik bu sertifika milyonlarca kişiye kendiliğinden ulaşıyor. Süper değil mi? 

Öncelikle şunu belirtmem lazım: Ben bu konuya biraz daha romantik yaklaşıyorum. Ben bilim adına bilim yapılmasından yanayım. Yani üniversitelerimizde sadece keşfetmek ve bilgi birikimimizi artırmak uğruna çalışmalar yapılması gerektiğini düşünüyorum. Ancak Türkiye'deki üniversitelerin bilgi üretimi konusunda dünyanın önde gelen üniversiteleri ile yarışabilmesi için özel sektör tarafından ciddi desteğe ihtiyacı var. Özellikle sosyal bilimlerde, çalışmaların sonunda mühendislik çalışmalarındaki gibi direk karlılığa etki edebilecek ürünlerin ortaya çıkmamasından dolayı, özel sektör desteği ve ilgisi çok az. Destek derken sadece maddi destekten bahsetmiyorum. Özel sektörde müthiş bir tecrübe ve pazar bilgisi birikimi var. Bu tecrübenin paylaşılması da önemli bir destektir. Türkiye, milyon kişi başına düşen bilimsel yayın sayısı bakımından dünyada 45inci sırada yer alıyor.  Bu gerçek benim suratıma tokat gibi çarpıyor. Bu durumu düzeltmek icin hep beraber çalışmamız lazım. Bu hepimizin sosyal sorumluluğudur. Dolayısıyla Natali senin üzerinden sektöre seslenmek istiyorum: beraber çalışmamız gerekiyor, ve bu işi bugün yapmamız gerekiyor.  

Sanırım ne yararı var sorsunun en güzel cevabı şu: KARMA. Hakemli dergilerde yayın yapmak, bildiklerini ve tecrübelerini dünya ile paylaşmanın en etkili, doğru ve prestijli yoludur. Böylece yeni nesiller senin keşfettiklerini de kendi birikimlerine katarak yola çıkmış olacaklar ve bizi daha ileriye götürecekler (biz derken: insanlık, sektör, bilim, kişi, bağlı olunan kurum veya ülkenin prestiji; herkes kendine hitap edeni seçsin). Böylece kimse senin bildiğini tekrar keşfetmek için boşuna zaman harcamayacak.  Ve belki de senin paylaştıkların bazılarına pahabiçilemez ipuçları verecek, modellere, teorilere ilham kaynağı olacak. Bana göre işin en heyecanlı kısmı bu! İşte yararı bu!